دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه بینالمللی سوره با همکاری معاونت پژوهشی، در پنجاهونهمین نشست کرسی ترویجی به تحلیل ابعاد «جنگ شناختی» و بررسی متدهای پروپاگاندا در شبکههای اجتماعی پرداخت و در این راستا، تکنیک «پاره حقیقتگویی» را یکی از خطرناکترین ابزارهای نفوذ در ادراک مخاطب شناساند.
به گزارش روابطعمومی دانشگاه بینالمللی سوره، روز دوشنبه ۱ تیرماه ۱۴۰۵، نشست کرسی ترویجی شماره 59
با عنوان «جنگ شناختی غرب علیه ایران؛ جعلیسازی از طریق تکنیک پروپاگاندا علیه ایران در شبکههای اجتماعی» در دانشکده فرهنگ و ارتباطات این دانشگاه برگزار شد. این نشست با مدیریت دکتر احمدرضا کاویار (مدیر پژوهش دانشگاه سوره)، با ارائه پژوهشی از دکتر یوسف خجیر و با حضور دکتر داود نعمتیانارکی در جایگاه ناقد علمی، مورد بحث و بررسی جمعی از دانشجویان مقاطع ارشد و دکتری علوم ارتباطات و مدیریت رسانه قرار گرفت.
ماهیت جنگ شناختی؛ نبردی برای تغییر نظام باورها
در ابتدای نشست، دکتر احمدرضا کاویار با تأکید بر اهمیت حیاتی شناخت تهدیدات نوین رسانهای، هدف این نشست را تحلیل تکنیکهای جعل رسانهای برای دستیابی به بصیرت و ایستادگی در برابر جنگهای شناختی دانست.
در ادامه، دکتر یوسف خجیر با اشاره به اینکه جنگ شناختی به عنوان «ششمین نوع جنگ» در مصوبات ناتو (۲۰۲۰) معرفی شده است، تبیین کرد که هدف این نبرد، فراتر از تصرف سرزمین، تغییر ساختار ادراکی، نظام باورها و سبکهای تفکر مخاطبان است. وی افزود: «این نوع نبرد با بهرهگیری از ابزارهایی نظیر پروپاگاندا، اخبار جعلی و وانمایی، مرز میان واقعیت و جعل را مخدوش میکند تا از طریق سلب اعتماد به نهادهای حاکمیتی و تخریب روایتهای رسمی، پیوند میان مردم و مسئولین را تضعیف نماید.»
«پاره حقیقتگویی»؛ کارآمدترین ابزار پروپاگاندای مدرن
دکتر خجیر در بررسی لایههای عملیاتی این جنگ، «تکنیک برشی» یا «پاره حقیقتگویی» را به عنوان خطرناکترین ابزار پروپاگاندای مدرن علیه ایران معرفی کرد. وی توضیح داد که این روش بر پایه «نظریه گزینش» استوار است؛ به این معنا که مبلغ (Propagandist) به جای تولید دروغ محض، تنها بخشهایی از واقعیت را که در راستای اهداف سیاسی خود است انتخاب کرده و با حذف بافتار (Context) رویداد، ذهنیتی مخدوش و وارونه در مخاطب ایجاد میکند. در این حالت، حقیقت در عین موجود بودن، هدفِ جعل معنایی قرار میگیرد.
از سواد رسانهای تا «تابآوری شناختی»
دانشیار علوم ارتباطات دانشگاه سوره در خصوص پیامدهای راهبردی این جنگ هشدار داد که چنین عملیاتهایی منجر به کاهش سرمایه اجتماعی، بحران امید و گسست در انسجام ملی میشود. وی تأکید کرد که برای مقابله با این تهدیدات، جامعه باید از «سواد رسانهای ساده» به سوی «تابآوری شناختی» و «سواد انتقادی» حرکت کند تا بتواند الگوهای گزینشگری در روایتهای بیگانه را بازشناسی نماید.
وی در پایان خاطرنشان کرد که در فضای مجازی، هر فرد به معنای واقعی کلمه یک «سرباز» در جبهه ادراک است و مهارت بازشناسی میان «بازنمایی» و «وانمایی»، یک ضرورت حیاتی در حوزه امنیت ملی محسوب میشود.
نقد و بررسی؛ ضرورت تقویت پشتوانه نظری و انسجام منابع
در بخش نقد، دکتر داود نعمتیانارکی، دانشیار علوم ارتباطات دانشگاه صدا و سیما، ضمن تأیید اهمیت و بهروز بودن موضوع پژوهش، آن را گامی مؤثر در شناسایی عرصههای تقابل رسانهای دانست. وی برای ارتقای سطح کیفی این پژوهش، پیشنهاد داد که در عنوان، ساختار و لحن علمی آن بازنگری شود، روش تحقیق به صراحت بیان گردد و تعریف اخبار جعلی بر پایه معیارهای حرفهای راستیآزمایی شود.
دکتر نعمتیانارکی همچنین تأکید کرد که تقویت پشتوانهی نظری با بهرهگیری از پیشینههای داخلی و خارجی و اصلاح ناهماهنگیهای موجود در منابع، میتواند به انسجام بیشتر متن کمک کند. وی خاطرنشان کرد که این اصلاحات، زمینه را برای استفادهی کاربردی از یافتههای پژوهش در مواجههی مؤثر با جنگ شناختی و ارتقای سواد رسانهای فراهم میسازد.
این نشست با پاسخ به پرسشهای دانشجویان حاضر در جلسه و فضای برخط، و با جمعبندی محورهای مقابلهای به پایان رسید.
نظر خود را بنویسید